مصطفى النوراني الاردبيلي

38

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

روشهاى تهيه آن : 1 بهترين آبكامه آن است كه در تابستان ، آرد جو را با پودينه بيابانى خمير كرده ، در تنور بپزند . سپس هموزن آن فوذج و نمك ، ربع آن باديان ، و براى افراد سرد مزاج مقدارى تخم كرفس ، دارچين ، قرنفل و امثال آن در آب خمير كرده و به مدت 20 روز جلوى آفتاب گرم بگذارند و هر روز به هم زده و آب بر آن بپاشند تا سياه و متعفن گردد ، آنگاه در آب حل نموده و صاف شده آن را در شيشه گذاشته و چند روزى جلوى آفتاب بگذارند و سپس هر روز به هم زده و استعمال نمايند . « 1 » 2 ابتدا آرد جو و نعناع دشتى را مخلوط نموده و مانند نان مىپزند ، بر روى آن نمك پاشيده و تر نموده و جلوى آفتاب مىگذارند تا كپك بزند ، بعد روى آن آب پاشيده ، سپس آن آب را جمع نموده ، در شيشه مىريزند . طعم آن ترش ، رنگ آن بور و داراى بوى تند است . « 2 » 3 مقدارى زيره ، سير و روغن خردل سفيد ( كرشف ) را در ظرفى سنگى گذاشته و دهانه آن را بسته ، روى آتش قرار بدهند به طورى كه ظرف ، بوى محتويات را به خود بگيرد ، آنگاه نمك و خردل و نانخواه را در همان ظرف گذاشته و در آن را مىبندند و جلوى آفتاب مىگذارند ، بعد به طور طبيعى از آن ترشى درست مىشود . به قول بعضى ، آن را از آب برنج درست مىكنند . « 3 » خواص : جلا دهنده اخلاط غليظ ، بازكننده منافذ براى خروج خلط ، پاك كننده بلغم ، مليّن شكم و خشك كننده رطوبات بدن مىباشد . همچنين ، در ابتداى ظهور علايم آبله ، سرمه كشيدن يا چكاندن آن در چشم ، مانع بروز جوشهاى آبله است و اگر آبله بر آمده باشد ، باعث از بين رفتن آن مىشود ، كه اين مورد تجربه شده است . غرغره آن محلّل ورم زبان

--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 91 . ( 2 ) - ادوارد كلوس ، واروتايلر ، لين برادى ، مفردات پزشكى ، انتشارات دانشگاه تهران ، ارديبهشت 1358 ، ترجمه دكتر يعقوب آئينه چى ، ص 58 . ( 3 ) - لا ثانى لغات الادويه ، ص 191 .